Kultura
Jikkontrollaw it-temperatura biex iħarsu r-restawr fil-kripta tal-Granmastri fil-Konkatidral

Fil-Konkatidral ta’ San Ġwann, riesaq lejn tmiemu proġett ikkumplikat li nvolva snin ta’ studji u xogħol għad-disinn u l-istallazzjoni ta’ sistema li tikkontrolla l-ambjent fil-kripta tal-Granmastri. Il-proġett qed jaċċerta li t-temperatura u l-umdità taħt l-art qed jinżammu fil-livelli rakkomandati, biex ir-restawr li sar fil-kripta jiġi mħares.

Taħt il-kor u parti mill-artal prinċipali tal-Konkattidral ta’ San Ġwann hemm kripta li fiha midfuna l-ewwel tnax-il Granmastru li mexxew lill-Ordni ta’ San Ġwann f’Malta fosthom l-ewwel wieħed: L’Isle Adam; l-eroj tal-Assedju l-Kbir de Vallette; u l-Granmastru La Cassiere li ħallas minn butu biex bena l-Konkatidral bħala rigal lill-Ordni. Il-kuratur tal-Konkatidral, Cynthia De Giorgio, qalet li fis-seklu 18 il-kripta kienet ġiet dekorata b’affreski mit-Taljan Niccolo Nasoni. Spjegat li l-għadu tal-affreski hi l-umdità.

Cynthia De Giorgio qalet “b’hekk mal-mogħdija taż-żmien il-pittura tiegħu kważi kollha ġiet mgħottija b’saff sostanzjali ta’ melħ li nixef fuq l-uċuħ tiegħu u anke l-partijiet t’isfel fejn ħafna mit-tikħil tfarfar bl-umdità li kien hawn. Jiġifieri l-ewwel proċess kien li jsir ir-restawr li parti kbira minnu kien it-tindif, biex inneħħu l-melħ, u biex insibu metodu kif ir-restawr ta’ dawk il-partijiet li kienu ntilfu u anke l-ġebla li kienet fraġli ħafna, speċjalment fl-iskultura, kienet ġiet konsolidata u restawrata.”

Ix-xogħol ħa tliet snin u sar minn tim ta’ restawraturi Ingliżi. Il-kuratur spjegat li biex il-ħsara li kien hemm ma terġax issir malajr u tkun l-anqas possibbli riedu jaraw kif it-temperatura u l-ambjent fil-kripta jiġu kontrollati. Għalhekk l-2012 kienet sena li matulha sar moniteraġġ tal-ambjent fil-kripta. Ir-riżultati ġew studjati fid-dettall minn professjonisti f’oqsma varji bħall-inġinerija, il-ġeoloġija u l-arkitettura li pproponew sistema ddisinjata apposta għal hawnhekk.

“It-temperatura u l-livelli tal-umdità li għandha bżonn il-kripta biex tibqa’ f’kundizzjoni tajba huma speċifiċi ħafna u l-istudji saru biex insibu dak l-apparat u niddisinjaw dak l-apparat biex nilħqu dawk il-livelli. Kienet proċess diffiċli ħafna biex insibu l-lokal fejn dan l-apparat jista’ jigi armat” kompliet tgħid Cynthia De Giorgio.

Għat-tagħmir ġiet identifikata kamra fuq il-bejt tal-Kon-Katidral, bl-arja nieżla minn katusi f’shaft li jagħti għal passaġġ fuq wara tal-kor, li hu s-saqaf tal-kripta. Minn hemmhekk, sfida oħra kienet kif se jwasslu l-arja fil-kripta. Providenzjali kienu erba’ toqob magħluqa, parti mid-disinn fis-saqaf. Ġie deċiż li l-arja tidħol minnhom. Biex jiġri hekk, il-kuratur spjegat li b’ħafna attenzjoni nqala’ parti mill-irħam tal-art fuq wara tal-artal biex minn taħt tgħaddew il-katusi għall-arja. Dawn jaqbdu mal-oħrajn li niżlu mix-shaft u jagħtu għall-erba’ toqbiet fis-saqaf tal-kripta.

Fil-kripta hemm sensors li jibgħatu l-informazzjoni dwar it-temperatura u kundizzjonijiet oħra direttament lill-uffiċini tal-amministrazzjoni tal-Konkatidral. Dan jippermetti li t-temperatura u l-umdità fil-kripta jkunu kontrollati u jinżammu fl-aħjar livelli possibbli. L-istallazzjoni ta’ din is-sistema qed toqrob lejn it-tmiem, bil-pubbliku se jkun jista’ jagħti titwila lill-kripta tal-Granmastri minn wara bieb tal-ħġieġ li se jiġi installat fuq isfel ta’ taraġ li jagħti għaliha fil-ġenb tal-artal.

 

Aħbarijiet Oħra
Droga

L-Aġenziji li jaħdmu mal-vittmi tad-droga fosthom is-Sedqa u l-Caritas huma tal-fehma li l-użu rikreattiv tal-kannabis m’għandux ikun promoss għax ikattar il-kultura favur l-abbuż tad-droga. Din il-fehma intweriet waqt il-programm Dissett…

Partit Nazzjonalista

Il-President tal-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista Kristy Debono qalet fi stqarrija li sabet li 84 mill-200 firma fil-petizzjoni li titlob biex jitlaqqa’ l-Kunsill Ġenerali biex jiddiskuti l-ġejjieni tal-Kap tal-Partit Nazzjonalista huma…

Lokali

Ta’ tnax-il sena sofriet diżabilità minħabba mard u wara ħafna snin ta’ żwieġ kellha tifel bil-kundizzjoni down syndrome. Minkejja l-isfidi, Lorraine Pellicano tgħid li Thomas berkilha ħajjitha u ħerqana li…

Lokali

Meqjusa fost l-ewwel tobba f’Malta li bdiet taħdem bla heda mal-vittmi tad-droga, ħidmet it-tabiba Maria Sciberras tfakkret f’konferenza f’għeluq il-25 sena mit-twaqqif tal-Aġenzija Sedqa u fil-jum internazzjonali kontra l-abbuż u…

Aktar