Infrastruttura
Kif inbidel ir-raħal Malti maż-żminijiet?

Simpożju organizzat minn Wirt Iż-Żejtun iffoka fuq l-iżvilupp matul iż-żminijiet tar-raħal Malti, fost l-oħrajn bis-sehem ta’ professur Ingliż, li rriċerka dwar l-irħula Maltin. Fis-simpozju, il-Ministru għall-Kultura Owen Bonnici ħabbar li ser isiru emendi għall-Att dwar il-Patrimonju Kulturali.

L-iżvilupp tal-irħula Maltin u l-mod kif evolvew matul iż-żminijiet kienu mgħarbla mill-Professur Brian Blouet li fl-1967 ppubblika l-osservazzjonijiet tiegħu fil-ktieb “The Story of Malta”, u dal-aħħar fi studju li ffoka fuq l-iżvilupp urban fl-irħula Maltin.

ll-Professur Ingliż, li jgħallem f’Università Amerikana, qal li t-tibdil demografiku u fiżiku biddel il-wiċċ tal-irħula Maltin, anke jekk uħud żammew il-karattru awtentiku tagħhom.

“The Maltese village was still a fairly compact village, and of course now a lot of the villages have sprawled, and nothing in the traditional way. How long is this going to go on? A great deal of countryside has been invaded,” qal il-Professur Blouet.

Spjega li l-irħula nbnew madwar il-knejjes li kienu jitqiesu bħala ċ-ċentru tal-lokalità. Żied jgħid li l-inflwuenza tal-era kolonjali Ingliża tidher fis-subborgi tal-irħula, li qal qed ibiddlu l-villaġġi. Il-Professur Blouet ibassar li l-iżviluppi kontemporanji se jkollhom ukoll timbru fid-dehra tal-irħula tradizzjonali. Qal li li l-kunċett tal-villaġġ kull ma jmur jiċċekken u jinbidel.

Il-President ta’ Wirt Iż-Żejtun, il-Perit Ruben Abela, qal li d-disinn u l-kunċett tad-djar u l-irħula Maltin huma xhieda ta’ epoki u ħakmiet differenti.

“L-Ingliżi daħlu l-pjanifikazzjoni u t-tifsil tat-toroq f’għamla ta’ gradilja, nafu li l-Ordni kienu daħħluha fi żmien ir-Rinaxximent fil-Belt, imma fl-irħula din daħħluha fi żmien l-Ingliżi, allura l-binja u d-dar, issa fi żmien l-Ingliżi, din bdiet titfassal f’għamla rektangolari u ma baqgħetx id-dar tradizzjonali Maltija li kienet influwenzata minn żmien l-Għarab, fejn kellek il-bitħa u l-kmamar iduru magħha, allura daħlet it-tifsila tad-djar, ħa ngħidu hekk, mill-perjodu Ingliż,” spjega l-Perit Abela.

Il-Ministru tal-Kultura, Owen Bonnici, qal li l-Gvern hu determinat li jsaħħaħ l-ibliet u l-irħula antiki, u ħabbar li ser isiru emendi fl-Att dwar il-Patrimonju Kulturali. Qal li l-bidliet proposti, li jinkludu r-regolarizzazzjoni ta’ l-għoti tal-warrant lill-konservaturi, l-irfinar tad-definizzjoni tal-wirt kulturali, u t-tisħiħ ta’ Heritage Malta biex il-wirt kulturali jitqiegħed fuq bażi aktar b’saħħitha.

Aħbarijiet Oħra
Parlament

Il-Maġistrat Charmaine Galea qed tmexxi inkjesta fuq il-każ tal-kumpanija 17 Black. Dan ikkonfermah fil-Parlament il-Ministru tal-Ġustizzja Owen Bonnici meta fil-Parlament wieġeb mistoqsija tal-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia. Il-Ministru tal-Ġustizzja qal li fid-dawl…

Edukazzjoni

Sena mit-tnedija tal-ewwel politika nazzjonali tat-tfal, tnieda ktejjeb li jispjega din il-politika b’addattament għat-tfal skont l-età tagħhom. L-Uffiċċju tal-Kummissarju tat-Tfal qed iqassam din il-pubblikazzjoni lill-istudenti fl-iskejjel kollha ta’ Malta u…

Edukazzjoni

L-istitut tal-edukazzjoni li jħarreġ u jaġġorna l-ħiliet tal-għalliema u l-edukaturi nieda pjattaforma online biex ikattar il-flessibiltà fl-aċċess għat-tagħlim. Il-kap eżekuttiv ta’ l-istitut, Joanne Grima, qalet li dan se jagħmilha iktar…

Kronaka

Il-Pulizija u l-Forzi Armati llejla ssejħu fi Triq Mile End, fil-Ħamrun, fuq suspett li seta’ kien hemm bomba ma’ karozza. Il-Pulizija qalet lil TVM li l-karozza li qanqlet suspett kienet…

Aktar