Waqt il-Kafé
L-Addolorata u l-Erwieħ fil-lingwa tagħna

WAQT IL-KAFÉ… ma’ Joe Julian Farrugia

 

Jien għext tfuliti u żgħożiti f’Raħal Ġdid, mhux bogħod wisq mill-Addolorata. Għalkemm issib uħud jiddejqu, għalina li tmur passiġġata fil-kampanja maġenb iċ-ċimiterju kienet ħaġa normali. Bħala tifel, għalija l-Addolorata kien qisu ġnien ieħor. Imbagħad, iċ-ċimiterju bdejt narah f’dawl ieħor meta attendejt l-ewwel funeral.

Kien hemm żmien, mhux bogħod wisq, li l-patri taċ-ċimiterju kien jorqod u jqum hemm ġew stess. Ma naħsibx li kulħadd kapaċi jagħmilha. Kien hemm żmien meta l-kaċċaturi kienu jisparaw anki barra l-ħitan tiegħu u mhux l-ewwel darba kienu jidħlu għall-priża tagħhom ġewwa wkoll. Anki funtana bil-ħut tal-ilma ħelu kien hemm. Illum din mitluqa u siekta daqs ir-residenti kollha tal-post.

L-Addolorata, f’Novembru dejjem iżuruh ħafna nies. Niftakar anki tfal jagħmluha ta’ parkers fl-għelieqi tal-qrib forsi jdabbru xi ftit soldi. Minbarra dawk li jbiegħu il-fjuri tas-soltu, maż-żmien bdew jiġu anki bejjiegħa oħrajn u barra ċ-ċimiterju f’Novembru sar suq. Mhux hekk biss. Għal Diċembru ġieli quddiemu armaw it-tinda tal-kummiedja wkoll!

Iċ-ċimiterju tal-Addolorata, fuq il-għolja Tal-Ħorr, infetaħ f’Mejju tal-1869. Kien inbena fuq disinn tal-Perit Emmanuele Luigi Galizia biex fi bliet magħluqin bħall-Belt Valletta, il-Furjana u l-bliet tal-Kottonera ma jibqax isir aktar dfin fil-kannierji. L-awtoritajiet bdew jibżgħu minn xi epidemija bid-dfin tant qrib ir-residenzi u għażlu alternattiva ta’ midfna kbira aktar għall-arja u bogħod mill-bliet.

L-ewwel difna seħħet tliet snin wara l-ftuħ. U ma kinitx ta’ xi ħadd mill-bliet li semmejt qabel. Fl-isptar ċentrali tal-Furjana kienet mietet tallaba toqgħod in-Naxxar, Anna Magro. Peress li ħadd ma mar jiġbor il-kadavru għad-dfin, l-awtoritajiet iddeċidew li jidfnuha fiċ-ċimiterju l-ġdid. Minn dakinhar iċ-ċimiterju kiber fid-daqs u fih hemm midfunin mat-terz ta’ miljun persuna.

Minbarra li nżuruhom f’Novembru, lill-erwieħ inħobbu nsemmuhom spiss, anki fejn forsi mhux xieraq. Imqar wara xi biċċa xogħol kbira, kif nistrieħu ftit, toħroġ waħidha l-frażi, “Għall-Erwieħ!” Ukoll meta nieklu xi ikla żul minn hemm, arana nħollu xi żewġ buttuni minn fuq żaqqna u, “Għall-Erwieħ!” U meta tasal il-paga, jew nieħdu xi riżultat tajjeb f’xi eżami, jew neħilsu minn xi biċċa inkwiet… f’kull mument meta nistrieħu minn xi toqol tal-ħajja, lill-erwieħ ma ninsewhomx!

“Għall-Erwieħ” hawn min jużaha anki f’mumenti oħrajn ta’ mistrieħ… imma mhux xieraq insemmuhom hawn!

Aħbarijiet Oħra
Kronaka

Il-Pulizija qed jinvestigaw is-sejba ta’ kadavru ta’ mara li kienet ilha mejta 3 xhur. TVM huwa infurmat li l-mara hija Ingliża ta’ 69 sena li nstabet mgħottija bil-kutri fis-sodda fi stat…

Saħħa

Bħalissa f’Malta hawn madwar 7,000 persuna li qed tbati mid-dimenzja, din mistennija titla’ għal 13,000 sas-sena 2050. Fl-ewwel konferenza nazzjonali tad-dimenzja, ġiet diskussa din il-marda, kif tolqot lil ta’ madwarha,…

Lokali

Skont il-Perit Carmel Cacopardo, ir-riżenja ta’ Arnold Cassola mill-Alternattiva Demokratika fuq l-abort hija biss skuża. Intervistat fuq il-programm ta’ Television Malta Ras imb ras, il-Perit Cacopardo qal li hu kien…

Aktar