Storja
Tieqa fuq l-istorja tal-maskri tal-gass

F’postijiet bħal ħwienet u fuq tal-linja għandna l-obbligu nilbsu l-maskri biex nipproteġġu lil ħaddieħor mill-COVID-19. Fit-Tieni Gwerra Dinjija, missirijietna wkoll kellhom jilbsu l-maskri, dakinhar kontra l-biża’ ta’ xi attakk bl-użu ta’ gass. U jekk il-maskri tal-lum huma magħmula minn materjal ħafif – dari kienet storja oħra.

Fid-daħla tal-Mużew ta’ Malta fil-Gwerra fil-Birgu, infetħet tieqa fuq l-istorja – bl-ewwel wirja hija dwar il-maskri tal-gass fi żmien il-gwerra. Iċ-chairman tal-Fondazzjoni Wirt Artna, Mario Farrugia qal li 75 sena ilu, missirijietna kienu mitluba li jġorru dawn il-maskri magħhom u li kien hemm multi għal min ma jilbishomx.

“Dawn huma maskri tal-gass, ħafna minnhom ċivili, tista’ tgħid 95% huma ċivili jiġifieri kienu jilbsuhom in-nies komuni mhux in-nies militari u ġejjin minn ħafna pajjiżi differenti. Hawnhekk għandek xi 25 pajjiż differenti,” qal iċ-Chairman tal-Fondazzjoni Wirt Artna Mario Farrugia.

Għall-wiri wkoll maskri li kienu jintlibsu f’Malta, magħmula l-Ingilterra. Is-Sur Farrugia qal li minkejja li Malta qatt ma ġiet attakkata bil-gass, il-Maltin kienu fost tal-ewwel fl-Imperu Ingliż li kienu ħarġulhom il-maskri tal-gass fl-1935 meta kien hemm il-Gwerra tal-Abbissinja.

“Kien hemm biża’ li t-Taljani se jużaw il-gass kontra Malta anke jekk ma kienx hemm dikjarazzjoni ta’ gwerra, jiġiferi l-Maltin kienu fuq quddiem nett nett li esperjenzaw l-antipatija biex ngħid hekk li inti tilbes maskra tal-gass għax il-maskra tal-gass ma kienetx xi ħaġa pjaċevoli ħafna li tilbisha,” is-Sur Farrugia.

Il-maskri tal-gass kienu magħmula mil-lastiku u kienu jissiġġillaw mal-wiċċ kontra dħul ta’ gass mill-imnifsejn jew il-ħalq.

“Għandna materjal li huwa rari pereżempju hawnhekk għandna maskra ta’ trabi Amerikana li hija rarissima li fil-fatt talbuhielna miżew Amerikan meta sau jafu li għandna waħda minnhom,” kompla ċ-Chairman tal-Fondazzjoni Wirt Artna.

Is-Sur Farrugia qal li “Tieqa fuq l-Istorja” hu kunċett ġdid ispirat mis-sitwazzjoni li qed ngħixuha fiha fejn trid tinżamm id-distanza soċjali. Qal li l-pubbliku xorta waħda jista’ jitgħallem dwar l-istorja mingħajr ma jkollu għal xiex jidħol fil-mużew.

Dan il-proġett sar bl-għajnuna finanzjarja tal-Fondazzjoni Kottonera. Iċ-Chairman tal-Fondazzjoni Glenn Bedingfield qal li minn hawn u ftit ġimgħat oħra, il-Fondazzjoni Kottonera se toħroġ sejħa għall-għaqdiet mhux governattivi mill-Kottonera biex tgħinhom fil-proġetti u inizjattivi tagħhom.

Din il-wirja tagħlaq fl-aħħar t’Ottubru li ġej meta t-tieqa tinfetaħ fuq aspett ieħor tal-istorja.