Kultura
Wirja b’uħud mit-tekniċi użati biex itellgħu mill-baħar affarijiet ta’ żmien il-Feniċi

Il-Feniċi – poplu mil-Lvant Nofsani li waqfu kolonja tagħhom f’Malta fl-ewwel millenju Qabel Kristu. Iċ-ċiviltà Feniċja kienet waħda bbażata fuq il-kummerċ marittimu li firxet tul il-Baħar Mediterran u dan jistgħu jixduh il-fdalijiet ta’ xwieni f’qiegħ l-istess baħar b’waħda mill-eqdem sejbiet issir propju ‘l barra mix-Xlendi Għawdex.

Għal aktar minn għaxar snin, l-Università ta’ Malta, f’kollaborazzjoni ma’ numru ta’ msieħba, użat teknoloġiji avvanzati biex tistudja u tesplora waħda mill-aktar skoperti eċitanti arkeoloġiċi f’qiegħ il-Mediterran Ċentrali. Fl-2007, f’fond ta’ 110 metri, ‘il barra mix-Xlendi, Għawdex, instab xini ta’ żmien il-Feniċi. Din is-sejba ġibdet l-attenzjoni mid-dinja kollha peress li kienet tmur lura għall-ewwel parti tas-seklu 7 Qabel Kristu.

Professur Timmy Gambin minn Heritage Malta qal “hemm eżempju sabiħ ta’ parti mill-cargo ta’ dan ix-xini Feniċu, kemm fuħħar kbir, kemm fuħar lokali u anke fuħħar importat minn barra u anke l-grinding stones famużi mill-gżira ta’ Pantellerija”.

Din is-sejba hija waħda mill-eqdem s’issa f’dan ir-reġjun.

“Dan huwa wieħed minn seba’ sejbiet Feniċi biss li hawn fil-Mediterran u hu dak li hu l-iżjed wieħed ben preservat. Għandna idea tajba ta’ x’kienu jagħmlu l-Feniċi imma qatt ma kellna x-xorti naraw kif il-Feniċi kieu jgħabbu l-affarijiet, kif kienu jitrasportaw u x’kienu jittrasportaw eżatt” qal Professur Timmy Gambin.

Fis-sala tal-esebizzjonijiet fl-uffiċju reġjonali ta’ Heritage Malta fiċ-Ċittadella, qed tittella’ wirja ta’ wħud mit-tekniċi innovattivi użati biex itellgħu l-esebiti mill-baħar, kif ukoll stejjer tal-kummerċ, skambji, produzzjoni u konsum li sar dak iż-żmien fil-Mediterran.

Anton Refalo, iċ-Ċerman ta’ Heritage Malta qal li dawn is-sejbiet juru b’mod ċar li Għawdex dejjem kien ċentru mrittimu fejn kien hemm negozju bejn Malta u Għawdex u mal-pajjiżi ta madwaru.

Anton Refalo qal “l-istudji u riċerki li qed isiru, anke bl-għajnuna tal-Università ta’ Malta, huma studji importanti li bdew fl-2006 u fl-2014 saret l-iktar skoperta importanti fejn ittellgħu wħud minn dawn l-amfori kif ukoll sar survey 3D u minn hemmhekk stajna naraw kemm hi importanti din l-iskoperta, mhux biss għal Malta imma ukoll għall Ewropa u għad-dinja”.

Il-Ministru għal Għawdex, Justyne Caruana qalet li l-esebiti żgur jistabilixxu lill-Għawdex, mhux biss fuq il-mappa kulturali Mediterranju imma ukoll fuq livell mondjali.

Aħbarijiet Oħra
Festi

Tliet politiċi kienu fost tnejn u għoxrin personalità li ġew onorati bid-dekorazzjonijiet tal-istat. Magħhom ġew onorati wkoll diversi personalitajiet għas-servizzi li taw fil-karrieri distinti tagħhom. Fosthom jispikkaw il-kuntistabbli Simon Schembri,…

Stejjer Umani

Omm Maltija tista’ tgħix ħajja normali wara li rċeviet trapjant minn organu ta’ baqra. Shirley Fenech, omm Maltija, għexet ħajja normali sal-2016 meta ħabta u sabta ħassha ħażin, intilfet minn…

Lokali

Il-Prim Minsitru tar-Renju Unit, Theresa May, qalet li hi mhix se tmexxi l-Partit Konservattiv għall-elezzjoni ġenerali li jmiss, erba’ snin oħra. May għamlet din id-dikjarazzjoni fi Brussel qabel daħlet għal-laqgħa…

Lokali

Qed jinbidlu bħalissa l-bozoz kollha li jdawlu t-toroq ewlenin f’Malta fi proġett li mistenni jnaqqas il-konsum tal-elettriku b’madwar 70%. Il-bozoz il-ġodda, aktar minn tliet elef, huma tal-għamla LED u joffru…

Aktar