Maltin Internati fl-Italja

Dan id-dokumentarju jirrakkonta l-istorja minsija tal-internament fl-Italja ta’ 2,000 Malti ta’ Tripli u li seħħet fit-Tieni Gwerra Dinjija.  Il-ġurnalist Mario Xuereb jżur uħud mis-siti fl-Italja fejn kien hemm kampijiet ta’ konċentrament u jibni l-istorja ta’ dak li seħħ b’referenza għal dokumenti li jinsabu fl-arkivji fl-Italja kif ukoll billi jintervista numru ta’ eks internati li għexu din l-esperjenza għal kważi ħames snin.  Għal ġenerazzjonijiet sħaħ, u minkejja l-okkupazzjoni tal-Libja mir-Renju tal-Italja, il-Maltin ta’ Tripli baqgħu jiftaħru bil-wirt Malti u bil-passaport Britanniku.  Hekk kif fis-snin 30 tas-seklu għoxrin, ir-relazzjonijiet bejn l-Imperu Ingliż u l-Italja Faxxista komplew jiħżienu, l-awtoritajiet Taljani fil-Libja għorkithom għajnhom mill-preżenza ta’ komunità mdaqqsa ta’ Maltin bil-passaport Britanniku f’dik li kienet kolonja Taljana.  Membri tal-komunità Maltija ġew implikati bi spjunaġġ għall-Ingliżi.  Qabel ma l-Italja ddikjarat gwerra kontra l-Ingilterra u Franza fl-10 ta’ Ġunju 1940, l-ewwel grupp ta’ Maltin Tripolini kienu diġa ġew internati u ntbagħtu l-Italja.  Uħud mill-Maltin tqegħdu f’villaġġi remoti fl-Appennini iżda l-maġġoranza assoluta tpoġġew f’kampijiet ta’ konċentrament fejn esperjenzaw l-agħar tal-gwerra inkluż in-nuqqas ta’ libertà, ġuħ, għera u stupri bi wħud iħallsu saħansitra b’ħajjithom.

Episode #2 – Diskriminazzjoni

Diskriminazzjoni
Dan it-tieni episodju ta’ Maltin Internati fl-Italja – Storja Vera – jesponi sitwazzjonijiet differenti ta’ diskriminazzjoni li għaddew minnhom il-Maltin. Ftit xhur biss wara l-wasla tagħhom fl-Italja, il-Maltin ta’ Tripli kienu mġegħla jagħżlu bejn il-passaport Britanniku u l-kampijiet ta’ konċentrament. Peress li r-razzjon ma kienx biżżejjed, uħud mill-Maltin bdew ibiegħu u jixtru fuq l-idejn; oħrajn sfaw fil-mira tal-camicie nere…

Riċerka u Kitba: Mario Xuereb

L-internati Maltin fl-Italja: Rita Camilleri, Jane Cassar, Romeo Cini, Concetta Ellul, Piero Grech, Carmelo Meilak, Charlie Meilak, Marcella Mifsud, Tony Meilak

Intervisti oħra: Marilinda Figliozzi, Andrea Giuseppini, Marzia Luppi, Michael Meilak, Evelina Valletta, Paul Xuereb

Filmati tal-Intervisti: Marlon Grima

Filmati tal-Interpretazzjonijiet Storiċi: Charles Ahar, Marlon Grima

Filmati bid-drone: Jason Caruana

Filmati Addizzjonali: Arkivji PBS

Awdjo: Marlon Grima

Għajnuna fil-produzzjoni: Jeremy Dalli

Dokumenti Storiċi: Archivio Centrale di Stato, Ruma

Djarji kkonsultati: Romeo Cini, Concetta Ellul, Maria Mallia, Joe Pace; Ritratti: Familja Cini, Familja Ellul, Familja Meilak, Familja Xuereb, Familja Zammit

Grafika u Titli: Adrian Spiteri

Konsultazzjoni Teknika: Andrew Buckwell, Therese Zahra

Effetti u Post-Produzzjoni: Reuben Cassar

Muntaġġ: Joseph Borg

Ringrazzjament speċjali: Airmalta, Battlefront Living History Group, campifascisti.com, Comune di Alatri, Emirates Airlines, Fondazione Fossoli, Kunsill Lokali Għargħur, Tripoli Social Club (Melbourne)

Ħajr: Reno Bugeja, Charles Dalli, Shane Delia, Albert Marshall, Tonio Portughese

Għajnuna addizzjonali: Christian De’Bono, Edoardo Meilak; Pino Micallef; Ivana Pinaffo; Albert Saragozza, Garry Sciberras, Susan Sciberras, Marlene Scicluna, Mike Skehan, Paul Xuereb

Interpretazzjonijiet Storiċi: Battlefront Living History Group, Mtarfa Drama Group
Extras - Ċivili: Ilona Abela, Louis Anne Caruana, Kurt Degabriele, Elisha Camilleri, Ian Sansone, Kyle Sansone
Extras - Suldati Ġermaniżi: Harald Windbichler, Stefan Farrugia, Matthew Rosso, Steven Camilleri, Jonathan Cuschieri
Suldati Taljani: Gianluca Falzon, Christian De’Bono

Mużika:
Giovinezza, Salvator Gotta, Giuseppe Blanc
Malta's Lost Voices, Andrew Alamango
Marcia Reale d'Ordinanza, Giuseppe Gabetti
Per voi signora - Tango, Tenore Cabello
Tripoli bel suol d'amore, Giovanni Corvetto, Colombino Arona

Produzzjoni: Mario Xuereb għal TVM @2018.

Ixxandar: 14 ta' Novembru 2018
Numru ta' jiem li fadallu fis-sit: 152 ġurnata
60 minuta

IRREĠISTRA biex tirċievi l-aħħar aġġornamenti minn TVM

IRREĠISTRA HAWN